نظرسنجی
زردبند

مقالات » جایگاه همیشه بهار در فرآورده های آرایشی و بهداشتی

گياه هميشه بهار (Pot marigold) از مدتها پیش به عنوان يك گياه زينتي مورد توجه بوده است. از اواخر قرن هجدهم پس از آنکه محققین به وجود مواد موثره موجود در گلچه های آن پی بردند این گیاه به عنوان یک گیاه دارویی ارزشمند مورد توجه قرار گرفت، بطوری که در حال حاضر در اکثر کتب علمی معتبر به خواص درمانی آن اشاره شده است. گلهای این گیاه ماده اولیه تولید بسیاری از فرآورده های آرایشی و بهداشتی بوده و نه تنها در تهیه کرم های روشن کننده، نرم کننده و ضد چروک بکار می رود، بلکه از مواد رنگی استخراج شده از آن در رنگ کردن مواد غذایی و همچنین بسیاری از فرآورده های آرایشی و بهداشتی استفاده های متنوعی می شود.
به لحاظ شناخت جنبه های گوناگون کاربرد این گیاه در صنایع دارویی ، غذایی و آرایشی و بهداشتی در حال حاضر در سطوح مختلف دركشورهايي چون آلمان، استراليا، اتريش و مجارستان كشت می شود.
خصوصيات گياهشناسي
هميشه بهار با نام علمي Calendula officinalis L. ، گياهي علفي ، يكساله ومتعلق به تيره كاسني يا گل ستاره (Asteraceae) بوده و منشاء آن نواحی مديترانه و غرب آسيا گزارش شده است . ارتفاع این گیاه به شدت بستگی به شرایط اقلیمی محل رویش داشته و بین 40 تا 70 سانتیمتر میباشد. در ناحیه پائین ساقه اصلی همیشه بهار شاخه های کوتاه و فراوانی منشعب می شود. ريشه اين گياه مستقيم و مخروطي شكل ، برگها به رنگ سبز روشن ، بلند ، کشیده، باریک و فاقد دندانه و نیز کم وبیش کرکدار است. آرایش برگها بر روی ساقه در این گیاه بطور متناوب میباشد.
گلهاي اين گياه درشت و در انتهای ساقه های اصلی و فرعی پدیدار می شوند. قطر گلها بين 4 تا 7 سانتي متر بوده و گلچه هاي لوله ای (در وسط) و گلچه های زبانه اي بر روي 4 تا 8 و یا حتی 24 محور دایره ای و متحدالمركز قرار گرفته اند . رنگ گلچه های زبانه ای زرد یا نارنجی میباشد. گلهاي هميشه بهار به شدت زنبور عسل را به خود جلب ميكند.
مواد موثره
بيشترين ميزان مواد موثره در گلهاي اين گياه ساخته و ذخيره ميگردد که مهمترین آنها را فلاونوئيدها تشکیل می دهند. کارتنوئيدهای محلول در آب و چربي ، اسانس (به مقدار بسیار کم)، ترکیبات موسیلاژی و همچنین ویتامین "E" از دیگر مواد موثره موجود در گلهای همیشه بهار می باشند . این گلها همچنین حاوی كلدونين ، ساپونين، كلسترول و استرول میباشند. گلهای همیشه بهار در مرحله ای که کاملاً باز می شوند از بیشترین مقدار ماده موثره برخوردارند.
تحقیقات اخیر نشان داده که دانه های همیشه بهار نیز حاوی روغن(Fatty oil) است که این روغن را میتوان تحت فشار سرد (Cold press) از دانه ها استخراج نمود .
موارد استفاده
از مواد موثره گلهای اين گياه در صنايع آرايشي و بهداشتي استفاده های فراوانی میشود. از این مواد در تهیه کرمهایی برای معالجه التهابهای پوستی، اگزما و خشکی پوست نیز استفاده می شود. استفاده از مواد موثره گلهای این گیاه برای معالجه ادرار سوختگی پای نوزادان از دیگر کاربردهای ارزشمند این گیاه می باشد. همچنین برای رنگ کردن برخی چربیها و مواد آرایشی از رنگهای موجود در گلچه های این گیاه استفاده می شود.
تحقیقات اخیر نشان می دهد روغن موجود در دانه های همیشه بهار خاصیت شدید ضد تورم داشته ودر تهیه فرآورده های آرایشی کاربرد زیادی دارد. عصاره های حاصل از گلهای همیشه بهار در تهیه لوسیونها، صابونها، پماد و کرمهای ضد آفتاب، انواع نرم کننده ها و شامپوهای نرم کننده مو مورد استفاده قرار می گیرد و در تهیه فرآورده های ضد چروک پوست نیز کاربرد دارد. از عصاره های روغنی و گلیکولی همیشه بهار میتوان به مقدار 5 تا 10 درصد در فرآورده های نهایی صنایع آرایشی و بهداشتی استفاده نمود.
محصولات شرکت دارویی زردبند
• گلهای گياه اصلاح شده همیشه بهار با مقادير فراوان مواد مؤثره.
• عصاره روغنی همیشه بهار جهت استفاده در فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي به شماره مجوز 010- (ز- ب)-79- م .
• عصاره گلايكولي همیشه بهار جهت استفاده در فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي به شماره مجوز 009- (ز- ب)-79- م .
جهت کسب اطلاعات بیشتر درخصوص فعالیتهای شرکت دارویی زردبند به سایت www.zardband.com مراجعه فرمایید.
منـابـع
1- امیدبیگی ،رضا، تولید و فرآوری گیاهان دارویی ،جلد دوم ، چاپ سوم با بازنگری کامل ، انتشارات آستان قدس رضوی ، 438 ص.
2- Bernath ,J. (2000). Medicinal and aromatic plants . Mezo. Publ. Budapest, pp. 667.
3- Duke, J.A. (1985). Handbook of medicinal herbs . CRC, Press , Boca Raton , Florida.
4- Hornok, J. (1992). Cultivation and processing of medicinal plants. Academic publ. Budapest, pp. 338.
نویسنده: مهندس محمدرضا باستان - دکتر رضا امیدبیگی
کلمات کلیدی: