نظرسنجی
زردبند

مقالات » سرخارگل (اکیناسه): تقویت کننده سیستم ایمنی بدن

سرخارگل گیاهی علفی و چند ساله از تیره کاسنی است. گلهای زیبای این گیاه زینتی و دارویی معمولاً به رنگهای ارغوانی، صورتی، قرمز ارغوانی، زرد و نارنجی است. از این رو این گیاه در بسیاری از پارکها و باغها کشت می گردد. گونه های مختلفی از این گیــــاه دارای خواص دارویی هـستند که مــهم تـــــرین آنـها "Echinacea purpurea" و "E.angustifolia" و "E. pallida" می باشند.

ریشه این گیاه حاوی مواد موثره دارویی است و تنها گونه "purpurea" است که علاوه بر ریشه، اندام هوایی آن نیز حاوی مواد موثره است.

منشأ تمامی گونه های سرخارگل، آمریکای شمالی است و این گیاه نزد بومیان این مناطق از اهمیت فراوانی برخوردار بوده است. آنها از این گیاه دارویی برای درمان عفونتهای مجاری تنفسی، مارگزیدگی و برخی بیماری های دیگر استفاده می کردند. استعمارگران اروپایی پس از کشف قاره آمریکا، با این گیاه آشنا شدند و از اواخر قرن هجدهم این گیاه به عـنوان یک گـیاه دارویی شـناخته شـده در اروپا مصرف می شد. نام اکیناسه از کلمه یونانی "اکینو" به معنی خارپشت گرفته شده و حاکی از خاردار بودن گلهای این گیاه می باشد. این نام برای اولین بار در اواخر قرن هجدهم توسط "کنراد مانخ" (Conrad Moench) گیاه شناس معروف آلمانی به این گیاه اطلاق شد.

در ایران نیز این گیاه برای اولین بار در سال 1373 توسط زنده یاد مرحوم استاد رضا امیدبیگی در کشور کشت گردید و از آنجائیکه بومی ایران نبوده و فاقد نام فارسی بود، از اینرو مرحوم دکتر سید محمد فخر طباطبایی استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران نام "سرخارگل" را برای این گیاه برگزید.

خواص درمانی سرخارگل
گیاه سرخارگل تا اواسط قرن بیستم در اروپا و آمریکا از جایگاه خاصی در درمان بیماری های عفونی برخوردار بود. اما از اواسط قرن بیستم با ورود انواع آنتی بیوتیکهای سنتتیک به بازار دارویی، از اهمیت سرخارگل کاسته شد.

در سال 1938 دکتر "مادائوس" (Gerhard Madaus) پزشک معروف آلمانی اقدام به انجام تحقیقات علمی در خصوص این گیاه ارزشمند نمود. امروزه نیز بیشترین تحقیقات صورت گرفته روی این گیاه دارویی مرهون دانشمندان آلمانی است. استفاده از این گیاه در آلمان چنان رایج گردید که تأمین آن از آمریکا به مشکل برخورد و دکتر "مادائوس" تصمیم گرفت آنرا در سطح وسیعی در اروپا کشت نماید.

امروزه درپی بروز علائم مقاومت باکتری ها در مقابل آنتی بیوتیک ها، استفاده از سرخارگل نه تنها در اروپا بلکه در آمریکا نیز بسیار رایج گردیده بطوریکه سرخارگل به یکی از 5 گیاه دارویی پر فروش دنیا تبدیل شده است.

تحقیقات صورت گرفته
در 50 سال اخیر تحقیقات زیادی در خصوص خواص تقویت کنندگی سیستم ایمنی بدن بر روی گونه های مختلف سرخارگل صورت گرفته است و بیشترین این تحقیقات بر روی گونه "پور پورئا" انجام یافته است.

تحقیقات اخیر (مربوط به ماه دسامبر 2010) نشان داده است افرادی که از عصاره این گیاه برای درمان سرماخوردگی استفاده نموده اند زودتر از سایرین بهبود یافته و مصرف این عصاره در کاهش مدت و شدت سرماخوردگی تواماً موثر می باشد.

همچنین تحقیقات اخیر که توسط دکتر برینکر (Francis Brinker) یکی از متخصصین گیاهان دارویی در آمریکا انجام گرفته نشان داده تأثیر عصاره مایع گیاه سرخارگل از عصاره خشک آن که به صورت قرص یا کپسول عرضه می گردد بیشتر می باشد و دلیل آن احتمالاً اثرگذاری سریعتر عصاره مایع در دهان و گلو در مقایسه با نوع قرص آن است.

همچنین تحقیقات دیگری در سال 2009 خواص عصاره گیاه سرخارگل را در درمان گلو درد به اثبات رساند. در پیشگیری از سرماخوردگی نیز تحقیقات نشان داده است افرادی که از این گیاه استفاده نموده اند 58% کمتر از سایرین در معرض ابتلا به سرما خوردگی قرار می گیرند. در تحقیقات دیگری در سال 2004 نیز تأثیر پیشگیرانه این گیاه در عفونت مجاری تنفسی به اثبات رسید.

تحقیقات دیگری که بر روی قربانیان فاجعه چرنوبیل (در اوکراین) صورت گرفت نشان داد که مصرف عصاره سرخارگل می تواند در کاهش عوارض ناشی از تشعشعات هسته ای مفید باشد.

امروزه دارونامه های معتبر و سازمان جهانی بهداشت (WHO) مصرف عصاره این گیاه را برای درمان عفونتهای مجاری تنفسی (از نوع سینوزیت، سرماخوردگی و التهاب حنجره) و نیز درمان عفونتهای مجاری ادرار توصیه می نمایند. همچنین مصرف جلدی آن برای ترمیم زخم های بدخیم توصیه می گردد.

از مهم ترین خواص این گیاه که از جمله گیاهان منتخب سازمان جهانی بهداشت (WHO) است، تقویت سیستم ایمنی بدن است. مصرف عصاره سرخارگل موجب افزایش تولید ایمونوگلوبولین ج در خون گشته و باعث تقویت سیستم ایمنی و دفاعی بدن می گردد. ایمونوگلوبولین ج با اتصال به بسیاری از انواع ویروس ها، باکتری ها و قارچ های بیماری زا، آنها را بی اثر کرده و بدین ترتیب موجب حفظ سلامتی بدن می گردد.

خواص این گیاه در ترمیم زخم موجب گردیده که عصاره آن در فرمولاسیون خمیر دندان نیز مصرف گردد تا چنانچه بر اثر مسواک زدن آسیبی به بافت دهان وارد شود، مواد موثره سرخارگل سریعاً آنرا ترمیم نمایند.

امروزه این گیاه دارویی ارزشمند در سطوح وسیعی در کشور ما کشت می گردد و محصولات متنوعی از آن با کیفیت بسیار بالا به بازار دارویی عرضه شده است.

نویسنده: صدیقه تنها - وحید گرجی
کلمات کلیدی: سرخارگل - اکیناسه