نظرسنجی
زردبند

مقالات » سیر : محافظ قلب و عروق

سیر با نام علمی Allium sativum از قدیمی ترین سبزی هایی است که توسط بشر کشت می شده است. منشاء این گیاه آسیای میانه گزارش شده و گفته می شود قدمت استفاده از آن به بیش از پنج هزار سال پیش بر می گردد (در کاوش های باستانی آثار سیر متعلق به 3750 سال قبل از میلاد مسیح یافت شده است).

در مصر باستان این گیاه کشت می شده و طبق بررسی های صورت گرفته سیر به همراه سایر گیاهان پیازی، ماده اصلی غذای کارگرانی را تشکیل می داده که وظیفه ساخت اهرام را به عهده داشته اند. گفته می شود اولین شورش اجتماعی ثبت شده در حافظه تاریخ بشر مربوط به زمانی است که سهمیه سیر کارگران ساخت اهرام قطع گردید.

در پاپیروس "ابرس" (Ebers) که از قدیمیترین مکتوب های مصری پزشکی تاریخ بشر است و قدمت آن به بیش از 1600 سال قبل از میلاد مسیح بر می گردد، از سیر در حدود 40 نوع ترکیب دارویی رایج در آن زمان نام برده شده است.

در ایران نیز سیر از جایگاه خاصی برخوردار است بطوریکه از اجزاء سفره سنتی هفت سین بوده و نماد برکت و سلامت است.

در یونان باستان، پهلوانان پیش از برگزاری مسابقات المپیک برای تقویت قوای جسمی خود، یک دوره طولانی سیر مصرف می کردند. البته مصرف این گیاه به علت خاصیت بازکنندگی عروق و بازکنندگی ریه موجب می شود تا توانایی جسمی ورزشکاران افزایش یابد.

رومی ها نیز معتقد بودند مصرف سیر توسط سربازان به آنها شجاعت و جرأت بخشیده و به پیروزی آنها در جنگ ها کمک می کرده است. از اینرو سیر در زنجیره غذایی روزانه سربازان قرار داشت و تدریجاً به نماد زندگی سربازی تبدیل گشت.

انگلیسی ها نیز در گذشته به خروسهای جنگی خود سیر می خوراندند تا قدرت تهاجمی آنها افزایش یابد.

در سیسیل (جنوب ایتالیا)، یونان و هند اعتقاد بر این است که سیر چشم بد را دور می کند و از اینرو در منازل خود دسته سیر را معمولاً همراه با روبان سرخ آویزان مینمایند. حتی خرافه های قدیمی بر این باور بودند که سیر بد اقبالی و طوفان و بلاهای بحری را دور می نماید، از اینرو ملوانان همواره در کشتی های خود سیر قرار می دادند.

در حال حاضر چین با تولید بیش از یک میلیون تن در سال، بزرگترین تولید کننده سیر در جهان است در حالیکه تولید سالانه جهانی این محصول از مرز 5/4 میلیون تن گذشته است.
خواص دارویی
مصرف دارویی سیر بسیار گسترده و رایج است. در آمریکا بیشتر از 4% جمعیت و در استرالیا نزدیک به 10% مردم از عصاره سیر به عنوان دارو استفاده می نمایند. سیر حاوی ویتامین های آ، ب1، ب2 و ث می باشد و همچنین حاوی آنتی بیوتیک های طبیعی از جمله آژوئن (Ajoene) و ترکیبات ضد کلسترول است.

سیر حاوی ماده ای پربیوتیک (محرک تکثیر باکتریهای مفید فلور روده) بنام "اینولین" (Inuline) می باشد. ترکیبات گوگرد دار سیر عامل بسیاری از خواص دارویی این گیاه ارزشمند می باشند. در سیر تازه ترکیب گوگرد داری بنام "آلیئین" (Alliine) وجود دارد که ماده ای بی بو است. به محض له شدن و در تماس با هوا آنزیمی از سیر آزاد می شود بنام "آلیئیناز" (Alliinase) که عامل مخرب "آلیئین" است و در نتیجه این تغییرات ترکیبی بنام "آلیسین" (Allicine) شکل می گیرد که دارای بوی شاخص سیر است.

" آلیئین" باعث کاهش کلسترول و تری گلیسرید خون می شود. علاوه بر آن مصرف سیر عامل کاهش کلسترول بد "LDL" و افزایش کلسترول خوب "HDL " بوده و کاهش دهنده فشار خون (باز کننده عروق) می باشد. از اینرو سیر به عنوان یک گیاه محافظ قلب شناخته می شود و "شورای علمی گیاه درمانی اروپا" (ESCOP) نیز مصرف سیر را برای کاهش کلسترول و مداوای آرتریواسکلروز (ضخیم شدن و سخت شدن دیواره شریان یا تصلب شرایین) توصیه می نماید.
تحقیقات اخیر
در دهه های اخیر بیش از دو هزار مطالعه بالینی روی این گیاه انجام گرفته که همگی خواص آنرا در کاهش کلسترول به اثبات رسانده است. در خصوص خواص ضد سرطان سیر تحقیقات اخیر نشان داده اند که مصرف روزانه یک حبه سیر (حدود 3 گرم) باعث کاهش احتمال ابتلا به سرطان معده و روده تا 50% میگردد. محققین وجود آنزیم " آلیئیناز" را در این امر بسیار موثر میدانند از اینرو لازم است قبل از مصرف سیرخام، ابتدا آنرا له کرده و بعد از 15 دقیقه مصرف نمود. همچنین تاثیر مصرف سیر در کاهش احتمال ابتلا به سرطان های ریه، سینه و پروستات نیز به اثبات رسیده است.

تحقیقات دیگری نیز در خصوص تاثیر سیر بر روی قوای جنسی ثابت کرده است که مصرف سیر در افزایش جمعیت اسپرم و تحریک قوای جنسی مردان نقش موثری دارد.
سیر در طب سنتی
خواص سیر از دیرباز مورد توجه حکمای کشورمان قرار داشته است، به خصوص اینکه احادیث اسلامی نیز بر آن تاکید نموده اند.

سیر در طب سنتی برای درمان فراموشی و نسیان، تنظیم گردش خون و پیشگیری از لخته شدن خون، معالجه درد مفاصل، نقرس و روماتیسم (به خصوص که گرم و خشک است)، رفع سرگیجه، لغوه و رعشه و کاهش قند خون توصیه می گردد.

همچینن در استفاده جلدی، سیر نرم به صورت مرحم برای درمان میخچه و زگیل استفاده می گردد.
نحوه مصرف سیر
باید توجه داشت که از نظر علمی، مکانیسم اثر ترکیبات سیر پیچیده است و این ترکیبات زمانی که پوست حبه های سیر جدا نشده است نسبت به وقتی که پوسته آن کنده و حبه خرد می شود متفاوت است و همانگونه که توضیح داده شد به محض له شدن سیر و مجاورت با هوا تغییراتی در آن روی می دهد.

از آنجائیکه مواد اصلی و موثر سیر نسبت به حرارت نیز حساس بوده و در برابر حرارت خواص آن کاهش می یابد لذا اثر سیر در غذای پخته و سرخ شده به مراتب کمتر از مصرف تازه آن است.

معمولاً مصرف سیر خام می تواند باعث بوی بد دهان گردد که خوردن جعفری تازه تا حد زیادی این بو را خنثی می کند.

امروزه سیر در قالب مشتقات گوناگون و به شکل انواع قرصها و عصاره ها ارائه می شود و با توجه به خواص متعدد این گیاه ارزشمند، این داروها پر فروش ترین داروهای گیاهی در سطح جهان محسوب می شوند. در این بین عصاره های تولید شده در کشورمان نیز از کیفیت بسیار بالایی برخوردار بوده و محصولات عرضه شده در مقایسه با نمونه های خارجی در نوع خود بسیار مطلوب می باشند.
نویسنده: صدیقه تنها - وحید گرجی
کلمات کلیدی: سیر - گیاهان دارویی